Historische Vereniging Sliedrecht

De vereniging waar verleden en toekomst elkaar ontmoeten…
 
Diëlect in Vekansietijd ... 


 

Dokter in Siberië


Piet Pols, de voorzitter van de Slierechse diëlectclub, en z’n vrouw Tineke, die schrijve ieder jaer zô rond de Korsemis aan aal heulieze femilieleeje, vriende en bekendes ’n soortement verslag wat ovve ze gedurende ’t achterleggende jaer aamel gedaen hebbe en jammergenogt met ’t ouwer worre, ok nogal is watte ze zôôal gemenkeerd hebbe. Êên van die bekendes dà ’s êêne Alexej, ’n jongen dokter die in Irkoetsk weunt en dat leet hêêlemael in Siberië. Onderstaond hebbe me ’t antwoord van Alexej vertaold en in ’t Slierechs overgezet, hij schreef ’t vollegende: ’k Was hêêl blij weer is wà và je te hore en ’k hè jullies interessante jaerverslag mè belangstelling geleze. Veraal wat ovvie schreef over de raais die je naer de Oekraïne maokte, sprak mijn aareg aan. Je maokte percies dezellefde trip as datte wij met onze femilie in 2004 deeje. In Yalta bezoche me ok ’t huis van Tsjechov en we hen daer mè smaok genote van de lekaole wijne die ze daer maoke. Ok in Kiev hebbe me rondgekeke en daer hen we gelogeerd in ’t huis và me zuster die daer ’n hortie met heur huisouwe geweund het. ’k Het Kiev overiges verschaaije kere bezocht en ok in aanderande jaergetije. Ik vongk ’t ’n hêêle plezierige stad om te verblijve. Trewaail m’n vaoder zeet dat d’n Dnjepr, de revier die daer langs strôômt, aareg vervuild is, hen pao, m’n zuster en ikke d’r gewoon in gezwomme. ’k Mò wel zegge dat ’t waoter stêênkoud was. Die Oekraïners dà zijn toch wel opgeruimde, plezierige loi en ving jij, net as ik, ok nie dat daer harstikke mooie maaisies rondlôôpe?

Goeje berichte...

Mè mijn gaot ’t aamel aareg goed, bedankt dà je daer naer vroog. ’t Afgelôôpe jaer was voor mijn - lere, waareke en leze - meraokels druk. ’k Hè zôôdoende in die tijd hêêl wà vriende verlore of verwaerlôôsd, gewoon omdà ’k gêên tijd had om genogt aandacht aan die vriendschappe te besteeje. ’k Het ’r nog ’n nieuwe medische bekwaomhaaid bij gekrege deur ’t behaole van ’t diplomao voor raodioloog en daernaest kree ’k een nieuwen baon in ’n hêêl grôôt ziekehuis waer nogalliefst 1500 man en vrouw persenêêl waareke. ’k Ben, eerlijk gezeed, grôôs dà ’k bij zô ’n grôôte orgaonisaosie mag hore. ’k Mot echt m’n herses goed gebruike in dut nieuwe waarek. ’t Is ontiegelijk interessant, mor ’k gao nou al weer naer ’n aandere betrekking. Vendaeg ben ’k net truggekomme vanuit Moskou. Daer hè ’k raodiologischen apperetuur getest die in ’n traain was ingebouwd. ’t Is gêên nermaole traain, dà zal ie wel snappe, mor ’t is aaigelijk ’n polikleniek op de rails. ’t Hêêle spul bestaot uit 10 wegons die getrokke worre deur een diesellokemetief. In de verschillende wegons kom ie onder aandere tege: een resterant, ’n labberetorium, ’n operaosiekaomer, ’n waoge met electrocardiologie, hersenonderzoek-apperetuur, röntge-apperetuur, ’n appetheek, ’n wegon voor de fysiotherepie, ’n kraomwegon, dan nog êên met ’n kaainderarts plus vergaoderruimte en tò slot nog êên met zwaere generaoters om voor d’n hêêle santemekraom de strôôm op te wekke. ’k Het êêst de Voroneg traainefebriek bezocht, waer of deuze traain gebouwd wier. Onze ’Polikleniek op de rails’ zel in Siberië, in de buurt van ’t Baikalmeer, dienst gaon doen. De plaetsies langs de spoorlijn zijn te klaain voor aaige ziekehuize. We gaon volleges ’n vast schemao rije, zôôdatte me gedurig, op van te vore vastgestelde daotums, ievers aanders zelle staon. ’t Is voor de gezondhaaidszurreg in die dunbevollekte streke ’n meraokels grôôte verbetering. Ik gaot dus as raodioloog op die rijende polikleniek waareke. We draaie dienste van 14 daege aan ’n stuk en daernae hen we 2 weke verlof. Ik ben harstikke blij mè me nieuwe baon.

Bekend van de TV...

Deuze traain is in Moskou geprizzenteerd en de tillevisie hè mijn uitgebraaid geïnterviewd en zôôdoende het iederêên mijn in ’t Russische 8 uur journaol op de TV kanne zien. De traain hiet: ’Academition Fedor Uglov’. Die F. Uglov was ’n bekende, zeg gerust mor beroemde, Russische chirurg die zellefs nae z’n 100e verjaerdag nog ’n blindendaarem operaosie deej. Hij is daermee ok nog in ’t Guiness Book of Records terecht gekomme. Om ie de waerhaaid te zegge: Ik het ’r aaltijd, me leve lang, al van gedrôômd om op ’n traain te waareke. As klaain jonchie was ik al nie weg te slaon bij traaine en metro’s en nou is dien drôôm nog uitgekomme ok. ’k Ben God daer aareg dankbaor voor!

Groete van Alexej uit Irkoetsk.

 

Onze bezoekersruimte, het ‘Onderhuys’, is nou effe toe. Op 1 september benne we d’r weer.
 
2. Baoli

Hier dan aaindelijk ‘t verhaol hoe ‘k op Baoli terecht was gekomme. Om dut stuksie te schrijve hè ‘k êêst me fotoalbum van ’t zolder motte haole. ’t Is ommers al hêêl lang geleeje, ik kon me man nò nie êêns. Toe ’t in de luchtvaert nog goed gong, had de KLM ’n club van loi die op heulieze waarek veul raaize boekte. ‘k Ben daer zo ’n dertig jaer lid van gewist en toe is tie opgeheve. We zijn daegchies in Engeland gewist en we hebbe Schiphol al tig keer van beneejene tot bovene gezien. De catering, ’t dierehotel, de medische dienst, de begaoziekelder, en ’t dieretransport van êêndagskuikentjies tot paerde. In ’t begin gonge we luxe ete, dà wier steeds minder en op ’t lest was t’r nog ’n broodjie mè kaes. Ze gavve ok leuke kedoochies weg, bevôôbeld mè Suntereklaos en zôômaor is as tussedeurtie.

Prijsvraeg...

Toe ze is ’n prijsvraeg uitschreve mè plaetjies waervà je mos raeje waer ’t was, hè ‘k ’n raais voor twêê persone naer Baoli gewonne. In de business class werempel. Toe de KLM belde dà ‘k die prijs gewonne had, glôôfde ‘k ’t bekant nie, want toe we nog gêên nommerweergaove hadde, wiere we nogal is voor de gek gehouwe deur collegaos’s die d’r aaige voordeeje as iemand aanders. Zô wier d’r is iemand zôôgenaomd deur de graozie gebeld dat de ripperaosie van z’n oto veul duurder uit was gevaalle. De betreffende man kreeg bekant ’n hartverlamming; dus daer mò je dan ok weer voorzichtig mee weze, hee. Afijn, wij, me vriendin en ik, naer Schiphol getoge. We wiere onvoorstelbaor verwonne aan boord, je kon nie êêns aalles op krijge, zôôveul krege we te ete en te drinke. In Karachi mosse we ’n tusselanding maoke. ‘k Weet nog goed dat ‘t ‘r daer nie zôô vriendelijke uit zag, ‘k Was toendertijd ommers nò nooit vedder van huis gewist as naer Spanje en Portugal. Opêêns klonk de stem van de piloot, die zee: “ ’k Mag nie vertrekke, want ’r is ’n generaoter uitgevaalle en we magge zôô nie weg. D’r kwam ’n monteurtie met ’n bahco en ’n schroevedraaier an boord. Ik keek hum zô is aan en ‘k had in den aerd hêêmel gêên fedusie in hum en ‘n kwertiertie laeter zee de piloot dat die toch weg moch. Raor vong ‘k dat. Toe we bove de Golf van Bengaole vloge, gong ‘t toestel zôô te keer, dat de versnaoperinge over je kommechies vloge. In Singapore mosse we eve tanke en toen begonne we an ’t leste stuksie.

Ver van huis...

‘k Weet nog wel dà ‘k m’n aaige meraokels ver van huis voelde toe we op Baoli ankwamme. Vrouw Soeharto zou ons ophaole, mor die had ’r aaige ’n dag vergist, dus gonge we, of liever gezeed stove we, met ’n taxi naer ’t êêste hotel waer we zouwe overnachte. De wege zijn daer nogal zanderig en twêê wiele op de weg en twêê d’r naest is gêên uitzondering daer. Laeter in ’t hotel hadde we ’n bietjie last van bibberaosies, was dat nou de stille kracht of kwam ’t deur ’t lange vliege? Vlak voordà we naer bed gonge, wiere de bedde ope gelege en bespote tege ongedierte. Af en toe zagge we nog wel ’n haogedissie in de gerdijne, mor die wazze banger voor ons as wij voor heulie. ‘s Oches wiere we wakker mè gamalanmeziek en as we naer bed gonge, hoorde we ‘m nog. Nae ’n paor daege gonge we verkasse naer ’t twêêde hotel, dat ok de moeite waerd was. As ie honderd meter van ’t hotel weg was, kwam ie metêên in de sloppewijk. Luxe en aaremoej legge daer vlak bij mekaor. Op de mart hebbe we leuke lappies, roksies en bloesies gekocht. Kaainders klampe je an of ie wà wil kôôpe, bankroet is ’n woord dà ze wel kanne zegge. ‘k Heb ok nog drie T-shirties gekocht van 5 gulde per stuk. Van die drie hè ‘k er nog êên over, dà ‘k nog wel is onder me troichie draogt. Ik kan d’r nog veul meer over verhaole, mor daer is nou nie genogt ruimte voor. Opêêns stonge we, nae ’n fantastische raais, veuls te gaauw weer op Schiphol. Dan baol-ie!

Macky van Leeuwen – de Jong
 

 
3. Aan, op, bij, naebij en nog veul meer…


Gistere kwam ‘k op d’n dijk Jaonusse tege. Van hum hoorde ik dat Odderjon ok weer trug aan d’n dijk is. AAN d’n dijk. OP d’n dijk … Vreemd aailijk. D’n êêne keer OP en effe laeter AAN. Laeter, toe ’k ‘r nog is over naegedocht had, kwam ‘k ’r achter dat ‘t langs d’n hêêlen dijk OP is. Op de Kaoi. Op de Zaoi. Op Baonhoek. In dut rijchie hoort dan ok Op de Singel. Zou ’t komme deurdat de huize in vroeger tije met de voorkant Op d’n dijk benne gebouwd? De Maarewesingel was naederhand bij ‘t inpoldere van de Huibert de Baotplaet ok ’n dijk. Logisch dà je dus Op de Singel kwam te weune. Aailijk verving die Singel ‘t gedêêlte van d’n dijk tusse de Ôôsterbrugstraet en De Grôôte Kaarek. ‘t Stuk dà nae de naomsveraandering van de wijke A, B, C, D, E en F, Kaarekbuurt gong hiete. En laete we nou as we ’t over dat dêêl van Slierecht hebbe, zegge IN de Kaarekbuurt. De naom Kaarekbuurt besting netuurlijk al van oudsher, mor as straetnaom wier die pas midde jaere ’60 vernoemd. Zel ’t door de ‘mederrene’ tijd gekomme zijn dà we zijn gaon praote over IN de Kaarekbuurt in plek van OP de Kaarekbuurt?

Vedder kijke...

Toch wel leuk om is vedder in ons durrep rond te kijke hoe ‘t met de aandoijinge gesteld is. Voor verschaaijene dêêle van ons durrep gebruike we BIJ. Denk mor aan ‘Bij de Zaoi’ of ‘Bij de Waotertoren’. Bij betekent hier ‘in de buurt van’. ‘t Is nie percies aan te geve waer iemand weunt, mor wel zô ongeveer. Je kon wel weune OP de Zaoi, mor dan hà je ’t over de bebouwing op de vroegere griendplaet. De Waotertoren stao nog aaltijd op z’n vertrouwde plek OP de Zaoi. De benaoming OP is hier te vergelijke met het gebruik van wà we êêder zêêje over ’t weune Op de Singel. De Zaoi is ommers, net as de Huibert de Baotplaet, ’n laetere landaanwinning van ons durrep. Laete we nou is ’n kijksie neme op d’n Ouwe Uitbraaijing. Je maareket ’t al. De mense weune d’r OP. Op de met veul zand opgespote ouwe plaete as De Kaarekeplaet en de al meer genoemde Huibert de Baotplaet. Mor, as we nou deurgaon en wà percieser wille wete waer ze weune, dan wordt ’t in êêne IN. In de Maarewestraet, in de Middeldiepstraet, in de Willeminaostraet en gao zô mor deur. ’t Is aaltijd IN de straet! Bij plaain krijge we weer wat aanders. Dan staot ’t gemeentehuis OP ’t Langeveldplaain. Weune ze AAN ’t Van Den Houte Willemsplaain en AAN ’t Drijberplaain. Een aander geval is de Indestrieweg. De beweuners zelle zegge IN de Strieweg, zôôas de weg in de volksmond wel wier genoemd. Mor, zegge we ok weer nie dat de bedrijve AAN de Indestrieweg legge? Zou dat AAN bedoije dà ze aailijk aan ’t waoter van de haove en de revier legge?

Naer Binnendijks...

Hoe zit ’t Binnendijks met de straete, plaaine. wege en laone? Laete we is met de straete beginne. Waer weun jij? IN de Vermeerstraet of IN de Paulus Potterstraet? Een rijchie huize wor kennelijk aangedoijd met IN. Dà zellefde vinge we ok bij de laone. IN de Rembrandtlaon, IN de Thorbeckelaon. Laon motte we dan ok zien as ‘n deftigere straet mè groen. De wijke worre hier wel anderand genoemd. Weunde ze vroeger nog OP de Nieuwe Uitbraaijing, nou hoor ie ok IN gebruike. IN de Ôôswijk, IN de Westwijk, IN de Griende, IN de Weere, IN de Hoffies … Bij ’t Winklerplaain staon de winkels AAN het plaain. ‘k Ben benieuwd wat de beweuners van ‘t Buitenaf zegge… ‘t Klinkt ‘n bietjie vreemd: IN ‘t Buitenaf, mor past OP of AAN wel? ‘t Zellefde zou ie ok kanne zegge over de Hakgriend. En zô zalle d’r nog wel meer te vinge zijn, mor laete de beweuners van die straete d’r zellef mor is op reagere…

Spraokverwarring...

Hadde we ’t al êêder over de Strieweg. Daer was ’t IN of AAN. Mor hoe zit ‘t nou met de Stesjonsweg. Weune doen ze daer OP de Stesjonsweg. Vreemd, de huize staon ommers aan aallebaai de kante LANGS de weg. Je zou dus wat aanders verwachte, mor ja, die Stesjonsweg is al knap oud en in d’n tijd dat ie aangelege wier, hadde we allêênig nog mor d’n dijk en daer wier altijd van OP gesproken, zôdat die spraokverwarring wel te begrijpe vaalt. Bij de Prelweg gebruike we weer AAN, net as bij de vroegere Tienegt langs de rijksweg. De boerderij en de kapel stinge OP de Tollesteegt. Ok deuze weg was van vroeger jaere. Vandaer warschijnlijk ’t gebruik van OP zôôas bij de Stesjonsweg. De leste weg die we hier noeme is de Boslaon. Weune kò je hier allêênig BIJ de Boslaon. Gelukkig stinge d’r gêên huize in. Odderjon zal d’r, as tie weer is AAN d’n dijk was, best wel is DEURHEEN geslenterd zijn. Messchie wel mè z’n kist en bult op weg naer ‘t stesjon om aareges in ‘t binneland naer Buitenaf te gaon, of wie weet naer ‘n ver waarem land om daer te gaon baggere. Mor nou is tie, volleges Jaonusse, weer AAN d’n dijk, weunt ie OP d’n Dijk, BIJ de Waotertoren NAEBIJ de Zaoi!

Besjaon.
 

 
4. Vekansie 50 jaer geleeje..

‘k Wil ’t is een keer hebbe over een maarekwaerdig verschijnsel wat ’r opdoet zôôdrao de zeumermaonde weer op de kelender verschiine. Nae een jaer hard waareke is ’t weer zôôwijd dà me een paor weke nie bij d’n baos hoeve te komme, de wekker hoef zôôgezeed nie meer af te lôôpe en krijge me de kans om een week of drie op onze lauwere te gaon ruste. ‘k Mot zegge, ’t is voor mijn al een hortie geleeje dà ’k vekansie kreeg, want ik lôôp al een hêêl hortie langs d’n dijk, gepensioneerd en wel, maor ‘k weet nog best wat een gevoel van bevrijding ’t gaf om zôômaor een paor weke gêên waarekverplichting te hebbe. Je doch dat ’t nie op kon! Veulal wazze d’r thuis wel wat karrewaaichies opgespaord voor de vekansie, want een vakman inschaokele iewers voor daer was gêên geld voor, de zelfredzaomhaaid was dan ok grôôt, je hande stinge naareges verkeerd voor. Netuurlijk maokte je ok planne over wat jie aallemael voor leuke dinge zou gaon doen, want de vrijhaaid mos genote worde tot d’n lesten druppel. In onze jonge jaere was dat veulal een paor daegchies naer overdiep met de kaainder en we spronge al behoorlijk uit d’n band as we ok nog is een daegchie naer d’n dierentuin gonge. Brôôd mee en flesse limenaode en een buil eulineutjies voor de aopies. D’r was gêên spraoke van ‘n oto voor de deur, belnêênt, met ’t hêêle huishouwe met d’n traain!

Goeje herinneringe...

Aal met aal een hêêle onderneming. ‘k Weet nog van zô ’n raaisie dat êên van onze kaainder in een overvolle traain, we stinge in ’t pertaol van d’n traain, zee: “Papa, ‘k ben zô misselijk,‘k glôôf dà ’k mò spoege!“ Nou stonge we bij de deur en daer zat toendertijd zô ’n klaain schuifraompie in, dat hè ’k toe mor ope gedaen en toe ’t bij ’t kaaind echt kwam, heb ik ze opgelicht en ze spoog zôô uit ’t raompie van die rijenden traain. De conducteur die bij ’t êêst vollegende stesjon de deur ope dee, zee: ”D’r is hier iemand nie goed geworde, glôôf ’k“, want d’n traain zat bekant over hêêl de lengte onder de kots. Maor hoe dan ok, we kwamme in Rotterdam en de naorighaaid van onderweeg was gaauw vergete. Laeter, toe we ’t een bietjie beter krege, sloege we onze vlaareke wat vedder uit en huurde we een huisie op de Veluwe of zôô. Daer gonge we dan ok met ’t hêêle stel op de fiets naer toe! Aallemael een paksie achterop de begaoziedraoger en vaoder twêê grôôte fietstasse, De kaainders hebbe laeter wel is gezeed: “Vaoder fietste graeg, dus wij fietste ok!” Toch hebbe we d’r ok goeje herinneringe an overgehouwe. Dat was vroeger!

Vekansie 50 jaer laeter...

Vandaeg an d’n dag gaot ‘t ‘r een bietjie aanders aan toe. Bekant iederêên krijg de rit in z’n gat en we gaon naer streke waer ‘k nò nooit van gehoord heb. We hebbe dan ok wat meer mogelijkheeje gekrege. Êêstes hebbe we wel een bietjie meer te vertere as vijftig jaer geleeje. Mense, mense, wat hebbe we ’t goed! Over ’t aalgemêên hebbe we êên of soms meer oto’s voor de deur en dikkels ok nog een slaepdôôs of een camper. Die pakke we vol met aalles wà we nôôdig denke te hebbe en we gaon de brêêjeveertien op. Duzend kilemeter of meer, aalles is mogelijk, as we mor bij de zon komme, want dat is ’t belangrijkste. Ok verre vliegvekansies zijn aareg in trek en we draaie onze hand ‘r nie voor om om een raaisie te boeke naer ’t verre Ôôste, of in ieder geval naer aandere werelddêêle. Dat boeke doen we thuis eefies viao internet, we hoeve d’r nie êêns meer d’n deur voor uit. Ok wij hebbe d’r aan meegedaen hoor! We zijn ok in aandere werelddêêle gewist en we magge zegge dat we d’r deur verrijkt zijn geworde. Maor ’t aaldermooiste mement was toch aaltijd weer as we thuis kwamme nae zô ’n raais en weer in ons aaige bed konne slaepe en weer lekkere blommige aerepel mè spinaozie en een ballechie gehak op ons bord hadde.

Vekansie nou...

Tegewoordig houwe we ’t maor ‘n bietjie op onze aaige omgeving, en geniete we van de pracht van onze nog landelijke Alblasserwaerd. We zijn zô rijk dà me fietse mè trapondersteuning hebbe en dàt hè tot gevolleg dà me aaigelijk nooit meer tege de wind in hoeve te trappe. Waait ’t een bietjie, dan vraege we gewoon wat meer ondersteuning van d’n elektriek en zitte we heerlijk rond te kijke naer aal ’t moois om ons heen. Wat is die Waerd toch mooi, hee! Wat een groen hebbe we nog. En die prachtige ouwe boerderije, die schilderachtige landwegchies. Je kan daege deur de Waerd fietse en aalsmor weer op aandere paoje. Dan hè ‘k ‘t nò nie êêns gehad over de rust die d’r vanuit gaot en de ontspanning die je opdoet in deuze landelijke dreve. Dan vraeg ik m’n aaige toch wel is af: Waerom motte we ’t toch zô veer zoeke, trewaail ’t echte geniete van de rustpôôs die vekansie hiet, zôô binne handberaaik legt. Want ‘k spreek uit aaige ervaering dà we dikkels zeeje as we trug kwamme van zô ’n verre raais: ”t Was prachtig, maor we zijn zôô moei, dà we aaigelijk aan vekansie toe zijn!”

Jan van der Vlies

 

Onze bezoekersruimte, het ‘Onderhuys’, is nou effe toe. Op 1 september benne we d’r weer.

Terug naar index