In een oud document van 27 december 1042 wordt beschreven dat de Hollandse graaf Willem de tweede een aam, een vat, wijn schonk aan de Preamonstratenzer Abdij, gelegen tussen de steden Metz en Nancy. In dit zelfde document, een charter, staat dat graaf Willem II dit geschenk kon bekostigen uit inkomsten van vergaarde tol te Niemantsvrient. Nu is Niemantsvrient een zogenaamde heerlijkheid, een grondgebied, in het westen van het dorp Oversliedrecht, dat sinds het jaar 1421 Sliedrecht wordt genoemd.
Het dorp Sliedrecht lag aan de zuidzijde van de rivier de Merwede. Het verdween na de watersnoodramp in het jaar 1421, de Sint Elisabethsvloed. Het dorp Oversliedrecht bleef gespaard en werd Sliedrecht. Dit dorp bestond uit drie heerlijkheden, Aan de oostzijde Naeltwijck vanaf de grens met Giessendam tot ongeveer even ten westen van de Boslaan. De grootste heerlijkheid is Lockhorst, van Naeltwijck tot aan Papendrecht. De heerlijkheid Niemantsvrient is de kleinste van de drie en ligt binnen de Lockhorst, aan de rivier, in de omgeving van de Tolsteeg.
Meest bekend: De Hollandse graaf Floris de vijfde is misschien wel het meest bekend. In zijn tijd was hij ook eigenaar van het Tolhuis te Sliedrecht. Het tolhuis was ongeveer 30 bij 30 meter in het vierkant met aan de zuidzijde een zogenaamde voorburcht. In het Tolhuis waren vertrekken ingericht voor het verblijf van manschappen. Er waren eetzalen, slaapzalen en verblijven voor paarden. Er was voorts een kapel. In het jaar 1321 werd aan een geestelijke het beheer van de kapel verleen ten dienste van het Tolhuis Niemantsvrient. In de periode van 1350 tot 1363 werd het heffen van tol op de passerende scheepvaart verplaatst naar Woudrichem. Tot 1400 werd door de graven van Holland op tal van plaatsen langs rivieren tol geheven.
Wooneenheden: Bijzonder te weten is dat op de plaats waar het Tolhuis gestaan heeft in Sliedrecht binnenkort een aantal wooneenheden gebouwd gaan worden binnendijks van Baanhoek 161. Hierbij is de kans groot dat er heipalen geslagen gaan worden die dwars door de fundaties van het Tolhuis zouden kunnen gaan. Uit navraag is gebleken dat aan het vigerende omgevingsplan geen archeologische bestemming is toegekend. Kijkt u maar eens naar de tekening en zie wat er vroeger stond. Cultuur-historische waarde van Holland en Sliedrecht gaat op deze wijze verloren.
’t Schrijverke